Nadciśnienie – fakty i mity

Nadciśnienie tętnicze jest jedną z tzw. chorób cywilizacyjnych. U wielu przebiega latami niezdiagnozowane, bo początkowe objawy są bardzo ogólne: bóle głowy, osłabienie, bezsenność. W dalszych stadiach choroba uszkadza nerki, układ krążenia, wzrok i układ nerwowy. Współczesna medycyna jest niestety bezradna, jeśli chodzi o zapobieganie i leczenie nadciśnienia.

Zwyczajowo ciśnienie krwi mierzy się w milimetrach słupa rtęci i przyjmuje się, że średnie wartości to 120/80 mmHg, choć prawidłowe są aż do 140/90 mmHg {1}. Pierwsza wartość to ciśnienie skurczowe (podczas skurczu serca), a druga to ciśnienie rozkurczowe (pomiędzy skurczami). Powtarzający się wynik powyżej tych wartości może kwalifikować się jako nadciśnienie.

nadciśnienie paleo smak
Wizyta lekarska, Jan Steen, ~1661-1662

Warto podkreślić, że wysokie ciśnienie samo z siebie nie zabija – nikt jeszcze nie umarł „na ciśnienie”. Naprawdę wysokie ciśnienie krwi może być jednym z kilku czynników (ale nie samodzielną przyczyną) powodujących wylew krwi do mózgu.

Utrzymujące się latami nadciśnienie może także prowadzić do uszkodzenia i upośledzenia pracy niektórych narządów (oczu, nerek, a w późniejszych etapach także mózgu i serca) i choć powoduje to znaczne obniżenie komfortu życia, zmiany te rzadko kiedy są śmiertelne.

Co współczesna medycyna wie o nadciśnieniu? Lekarze twierdzą, że nadciśnienie (o ile nie jest uwarunkowane genetycznie albo spowodowane czynnikami niezależnymi, jak choroba nerek) wynika ze spożywania za dużej ilości soli, a konkretnie zawartego w niej sodu. Niestety są dość daleko od prawdy i przez to przepisywane przez nich leki nie są skuteczne.

Ograniczenie spożywania soli niesie za sobą niewielkie obniżenie ciśnienia krwi {2}:

  • u osób chorych na nadciśnienie: ciśnienie skurczowe niższe przeciętnie o 5,39 mm Hg, a rozkurczowe o 2,82 mm Hg
  • u osób zdrowych: ciśnienie skurczowe niższe o 2,42 mm Hg, a rozkurczowe o 1 mm Hg

Ceną za tą nic nieznaczącą zmianę jest podwyższenie poziomu trójglicerydów, cholesterolu LDL oraz hormonów stresu {3, 4}.

Wiele osób chorujących ma ciśnienie podwyższone nawet o 60 mm Hg (i czasem jeszcze więcej), widać więc wyraźnie, że ograniczanie spożycia soli ślepo u każdego pacjenta jest ślepą uliczką.

Niektórzy jednak z nas są genetycznie nadwrażliwi na niewielki nawet nadmiar sodu i mogą reagować wysokim ciśnieniem krwi przy umiarkowanym spożyciu soli. U tych osób rzeczywiście dieta niskosodowa się sprawdzi.

Posiadacze określonych wariantów genów ACE (konwertaza angiotensyny) {5}, AGT (angiotensynogen) {6}, AT1R (angiotensyna II) {7} mogą reagować wysokim ciśnieniem krwi na nawet niewielkie ilości soli. Kilka innych genów także podejrzewa się o wpływ na wrażliwość na sól.

Główną przyczyną nadciśnienia jest spożywanie cukru, przede wszystkim fruktozy. Poza określonymi przypadkami podatności genetycznej nadmiar sodu w stosunku do potasu ma niewielki wpływ na ciśnienie krwi.

Już dawno temu zauważono, że nadciśnienie tętnicze i cukrzyca często idą w parze, jednak podejrzewano, że to niezdrowe odżywianie się i zły tryb życia są przyczyną obu schorzeń niezależnie od siebie. Wiadomy było także związek pomiędzy insuliną a ciśnieniem krwi, jednak dopiero nie tak dawne badania pokazały, że spożywanie cukru (głównie fruktozy) sprzyja nadciśnieniu bardziej niż jedzenie soli {8}.

Co ciekawe chodzi głównie o cukier dodany do żywności głównie pod postacią syropu glukozowo-fruktozowego (praktycznie cała żywność przetworzona – napoje, słodycze, ciastka, wypieki, przekąski, soki, sosy…), naturalna fruktoza z owoców nie podnosi ciśnienia krwi.

Jest wyjątkowo silne powiązanie insulinooporności i wysokiego ciśnienia krwi, im wyższy poziom insuliny, tym większe ciśnienie {9, 10, 11, 12}. Wiemy też, że dieta uboga w rafinowane węglowodany (np. bez białej mąki) prowadzi do znaczącego obniżenia ciśnienia krwi {13, 14}.

Badania pokazują także związek z nieprawidłową florą bakteryjną jelit i wysokim ciśnieniem krwi {15}. Dlatego tak ważne są pre- i probiotyki oraz unikanie substancji szkodzących naszym bakteriom (np. antybiotyki, słodziki).

Co jeszcze ma znaczenie? Wiemy, że niedoczynność tarczycy często skutkuje wyższym ciśnieniem krwi {16, 17, 18}. Nadciśnienie może być także spowodowane zatruciem metalami ciężkimi: ołowiem, kadmem, rtęcią {19, 20, 21}.

Światło słoneczne obniża ciśnienie (i nie chodzi tu o witaminę D) {22}. Ludzie jedzący więcej białka mają niższe ciśnienie krwi {23}.

Badania pokazują, że nabiał fermentowany przy użyciu Lactobacillus helveticus obniża ciśnienie krwi u chorujących na nadciśnienie {24, 25, 26}. To przede wszystkim kefir, a także niektóre dojrzewające sery.

Podwyższone ciśnienie krwi może także wynikać z tak prozaicznej przyczyny jak odwodnienie. Szczególnie osoby starsze mogą w ogóle nie odczuwać pragnienia i piją mało wody.

Sól, a przede wszystkim zawarty w niej sód, to pomyłka medycyny. Obowiązujące normy spożycia sodu są dość niskie, a badania jasno wykazały, że to osoby jedzące mniej soli częściej chorują na schorzenia układu krążenia i krócej żyją. Czytaj więcej: Sól.

Skąd ta cała afera z solą? Insulina, która wydziela się, gdy jemy węglowodany (cukier), zatrzymuje sód w nerkach, co prowadzi do podwyższenia ciśnienia krwi. Logiczne, że trzeba ograniczyć spożywane węglowodany, no ale lekarze uparli się na sól, bo tak ich nauczyły koncerny.

Niektórzy chorzy niemal całkowicie eliminują sól ze swojego pożywienia. Początkowo daje to dość dobre objawy, ale w dłuższej perspektywie jest niebezpieczne, ponieważ sód jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania naszego układu nerwowego.

Niedobór sodu ma bardzo ogólne objawy: osłabienie, zmęczenie, zawroty głowy, wymioty, brak apetytu, a współcześnie występuje tak rzadko, że lekarze często nie potrafią go zdiagnozować. Badania pokazują, że zalecana przez lekarzy na nadciśnienie niskosodowa dieta jest szkodliwa dla zdrowia {27}, a jedzący więcej niż oficjalne zalecenia sodu i potasu mają niższe ciśnienie {28}.

Jedz sól na zdrowie, oczywiście z umiarem i dobrą sól (kłodawska lub himalajska). Czytaj więcej: Sól.

To nie ilość sodu ma wpływ na ciśnienie krwi, ale stosunek sodu do potasu. To także tłumaczy, dlaczego leki na nadciśnienie są nieskuteczne. Leki te w większości są moczopędne i prowadzą do wydalania elektrolitów przez nerki z moczem.

Problemem jest to, że wydalamy jednocześnie sód i potas, czyli ich wzajemne proporcje się nie zmieniają, a niewielkie obniżenie ciśnienia następuje poprzez zmniejszenie ilości wody w organizmie. Rezultat jest taki, że ciśnienie spadło (tabletki działają), ale nie do końca (więc tabletki trzeba stale połykać). Zamiast pacjenta zadowolony jest koncern farmaceutyczny.

Niestety lekarze manipulowani przez chciwe koncerny zapominają o tym, że prawidłowe ciśnienie krwi to wartości do 140/90 mm Hg i przepisują „profilaktycznie” szkodliwe pigułki nawet ludziom z „książkowym” ciśnieniem 120/80 mm Hg.

Współczesna medycyna zaleca spożywać dziennie nie więcej niż 1,5 g soli, choć dla większości społeczeństwa jest to nierealny limit – odpowiada on dwóm kromkom chleba (tak, chleb jest potwornie słony, jedna kromka to nawet 1 g soli), poza tym w ciągu dnia nie moglibyśmy zjeść ani kryształka soli.

Jedząc chleb z wędliną i serem na śniadanie i kolację, na obiad posoloną zupę i drugie danie, a w ciągu dnia trochę paluszków czy ciasteczek, dostarczamy organizmowi nawet 10 razy więcej sodu, niż powinniśmy, a potasu praktycznie w ogóle. Oczywiście lekarze w większości przypadków słowem nie wspominają o potasie, a jak już, to przepisują leki zamiast prostej zmiany diety.

Przeczytaj koniecznie: Dieta na nadciśnienie – w jakich pokarmach jest najwięcej dodanego cukru? Jaka żywność zawiera najwięcej sodu, a jaka potasu? Co jeść, by zapobiegać nadciśnieniu albo obniżyć już wysokie ciśnienie krwi?

Podyskutuj o nadciśnieniu tętniczym: polskie forum paleo – zadaj pytanie albo podziel się swoimi doświadczeniami i pomóż innym.


Chcesz dostawać informacje na maila o nowych postach na stronie PaleoSMAK? Nie spamujemy, szanujemy prywatność i zawsze możesz się wypisać.

Czytaj więcej: Co to jest dieta paleo? | Paleo dla początkujących | Efekty diety paleo | Żywieniowe fakty i mity | Dieta na… | Zboża szkodzą | Rak żywi się cukrem | Skąd się wziął mit o szkodliwości tłuszczu? | Cholesterol nie taki zły | Nabiał – jeść czy nie jeść? | Rośliny strączkowe nie takie zdrowe | Paleo dla dzieci? | Styl życia paleo

Źródła:
  1. Wikipedia. Nadciśnienie tętnicze. [Link]
  2. He FJ, Li J, Macgregor GA. Effect of longer term modest salt reduction on blood pressure: Cochrane systematic review and meta-analysis of randomised trials. BMJ. 2013 Apr 3;346:f1325.
    doi: 10.1136/bmj.f1325 [PubMed] [Google Scholar]
  3. Graudal NA, Hubeck-Graudal T, Jurgens G. Effects of low sodium diet versus high sodium diet on blood pressure, renin, aldosterone, catecholamines, cholesterol, and triglyceride. Cochrane Database Syst Rev. 2017 Apr 9;4:CD004022.
    doi: 10.1002/14651858.CD004022.pub4 [PubMed] [Google Scholar] [Pełna treść w PMC]
  4. Jürgens G, Graudal NA. Effects of low sodium diet versus high sodium diet on blood pressure, renin, aldosterone, catecholamines, cholesterols, and triglyceride. Cochrane Database Syst Rev. 2003;(1):CD004022.
    doi: 10.1002/14651858.CD004022 [PubMed] [Google Scholar]
  5. Jiménez PM, Conde C, Casanegra A, Romero C, Tabares AH, Orías M. Association of ACE genotype and predominantly diastolic hypertension: a preliminary study. J Renin Angiotensin Aldosterone Syst. 2007 Mar;8(1):42-4.
    doi: 10.3317/jraas.2007.006 [PubMed] [Google Scholar]
  6. Kolovou V, Lagou E, Mihas C, Vasiliki G, Katsiki N, Kollia A, Triposkiadis F, Degiannis D, Mavrogeni S, Kolovou G. Angiotensinogen (AGT) M235T, AGT T174M and Angiotensin-1-Converting Enzyme (ACE) I/D Gene Polymorphisms in Essential Hypertension: Effects on Ramipril Efficacy. Open Cardiovasc Med J. 2015 Dec 29;9:118-26.
    doi: 10.2174/1874192401509010118 [PubMed] [Google Scholar] [Pełna treść w PMC]
  7. Parchwani DN, Patel DD, Rawtani J, Yadav D. Analysis of Association of Angiotensin II Type 1 Receptor Gene A1166C Gene Polymorphism with Essential Hypertension. Indian J Clin Biochem. 2018 Jan;33(1):53-60.
    doi: 10.1007/s12291-017-0644-7 [PubMed] [Google Scholar] [Pełna treść w PMC]
  8. DiNicolantonio JJ, Lucan SC. The wrong white crystals: not salt but sugar as aetiological in hypertension and cardiometabolic disease. Open Heart. 2014 Nov 3;1(1):e000167.
    doi: 10.1136/openhrt-2014-000167 [PubMed] [Google Scholar] [Pełna treść w PMC]
  9. Ferrannini E, Natali A, Capaldo B, Lehtovirta M, Jacob S, Yki-Järvinen H. Insulin resistance, hyperinsulinemia, and blood pressure: role of age and obesity. European Group for the Study of Insulin Resistance (EGIR). Hypertension. 1997 Nov;30(5):1144-9.
    doi: 10.1161/01.hyp.30.5.1144 [PubMed] [Google Scholar]
  10. Christlieb AR, Krolewski AS, Warram JH, Soeldner JS. Is insulin the link between hypertension and obesity? Hypertension. 1985 Nov-Dec;7(6 Pt 2):II54-7.
    doi: 10.1161/01.hyp.7.6_pt_2.ii54 [PubMed] [Google Scholar]
  11. Singla R, Goyal A, Bedi GK, Rao HK. Study of serum insulin levels in patients of euglycemic essential hypertension: a cross sectional study in North Indian population. Diabetes Metab Syndr. 2013 Oct-Dec;7(4):202-5.
    doi: 10.1016/j.dsx.2013.10.018 [PubMed] [Google Scholar]
  12. Wang F, Han L, Hu D. Fasting insulin, insulin resistance and risk of hypertension in the general population: A meta-analysis. Clin Chim Acta. 2017 Jan;464:57-63.
    doi: 10.1016/j.cca.2016.11.009 [PubMed] [Google Scholar]
  13. Evans CE, Greenwood DC, Threapleton DE, Gale CP, Cleghorn CL, Burley VJ. Glycemic index, glycemic load, and blood pressure: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Clin Nutr. 2017 May;105(5):1176-1190.
    doi: 10.3945/ajcn.116.143685 [PubMed] [Google Scholar]
  14. Schwingshackl L, Chaimani A, Schwedhelm C, Toledo E, Pünsch M, Hoffmann G, Boeing H. Comparative effects of different dietary approaches on blood pressure in hypertensive and pre-hypertensive patients: A systematic review and network meta-analysis. Crit Rev Food Sci Nutr. 2019;59(16):2674-2687.
    doi: 10.1080/10408398.2018.1463967 [PubMed] [Google Scholar]
  15. Taylor WR, Takemiya K. Hypertension Opens the Flood Gates to the Gut Microbiota. 10.1161/CIRCRESAHA.116.310339.
    doi: 5264552 [PubMed] [Google Scholar]
  16. Berta E, Lengyel I, Halmi S, Zrínyi M, Erdei A, Harangi M, Páll D, Nagy EV, Bodor M. Hypertension in Thyroid Disorders. Front Endocrinol (Lausanne). 2019 Jul 17;10:482.
    doi: 10.3389/fendo.2019.00482 [PubMed] [Google Scholar] [Pełna treść w PMC]
  17. Danzi S, Klein I. Thyroid hormone and blood pressure regulation. Curr Hypertens Rep. 2003 Dec;5(6):513-20.
    doi: 10.1007/s11906-003-0060-7 [PubMed] [Google Scholar]
  18. Streeten DH, Anderson GH Jr, Howland T, Chiang R, Smulyan H. Effects of thyroid function on blood pressure. Recognition of hypothyroid hypertension. Hypertension. 1988 Jan;11(1):78-83.
    doi: 10.1161/01.hyp.11.1.78 [PubMed] [Google Scholar]
  19. Houston MC. The role of mercury and cadmium heavy metals in vascular disease, hypertension, coronary heart disease, and myocardial infarction. Altern Ther Health Med. 2007 Mar-Apr;13(2):S128-33. [PubMed] [Google Scholar]
  20. Alissa EM, Ferns GA. Heavy metal poisoning and cardiovascular disease. J Toxicol. 2011;2011:870125.
    doi: 10.1155/2011/870125 [PubMed] [Google Scholar] [Pełna treść w PMC]
  21. Hu XF, Singh K, Chan HM. Mercury Exposure, Blood Pressure, and Hypertension: A Systematic Review and Dose-response Meta-analysis. Environ Health Perspect. 2018 Jul 31;126(7):076002.
    doi: 10.1289/EHP2863 [PubMed] [Google Scholar] [Pełna treść w PMC]
  22. Weller RB. Sunlight Has Cardiovascular Benefits Independently of Vitamin D. Blood Purif. 2016;41(1-3):130-4.
    doi: 10.1159/000441266 [PubMed] [Google Scholar]
  23. Buendia JR, Bradlee ML, Singer MR, Moore LL. Diets higher in protein predict lower high blood pressure risk in Framingham Offspring Study adults. Am J Hypertens. 2015 Mar;28(3):372-9.
    doi: 10.1093/ajh/hpu157 [PubMed] [Google Scholar] [Pełna treść w PMC]
  24. Takano T. Anti-hypertensive activity of fermented dairy products containing biogenic peptides. Antonie Van Leeuwenhoek. 2002 Aug;82(1-4):333-40. [PubMed] [Google Scholar]
  25. Seppo L, Jauhiainen T, Poussa T, Korpela R. A fermented milk high in bioactive peptides has a blood pressure-lowering effect in hypertensive subjects. Am J Clin Nutr. 2003 Feb;77(2):326-30.
    doi: 10.1093/ajcn/77.2.326 [PubMed] [Google Scholar]
  26. Jauhiainen T, Vapaatalo H, Poussa T, Kyrönpalo S, Rasmussen M, Korpela R. Lactobacillus helveticus fermented milk lowers blood pressure in hypertensive subjects in 24-h ambulatory blood pressure measurement. Am J Hypertens. 2005 Dec;18(12 Pt 1):1600-5.
    doi: 10.1016/j.amjhyper.2005.06.006 [PubMed] [Google Scholar]
  27. O'Donnell M, Mente A, Rangarajan S, McQueen MJ, Wang X, Liu L, Yan H, Lee SF, Mony P, Devanath A, Rosengren A, Lopez-Jaramillo P, Diaz R, Avezum A, Lanas F, Yusoff K, Iqbal R, Ilow R, Mohammadifard N, Gulec S, Yusufali AH, Kruger L, Yusuf R, Chifamba J, Kabali C, Dagenais G, Lear SA, Teo K, Yusuf S; PURE Investigators. Urinary sodium and potassium excretion, mortality, and cardiovascular events. N Engl J Med. 2014 Aug 14;371(7):612-23.
    doi: 10.1056/NEJMoa1311889 [PubMed] [Google Scholar]
  28. Moore LL, Singer RM, Bradlee ML. Low sodium intakes are not associated with lower blood pressure levels among Framingham Offspring Study adults. FASEB J 31, Suppl: 446.6, 2017. [Link]
Dodaj komentarz przez Facebooka poniżej albo formularzem na dole strony:

Dodaj komentarz

Twój adres nie zostanie opublikowany. Pola wymagane są oznaczone symbolem *

Dieta paleo po polsku i styl życia dla dzieci i dorosłych