Dieta optymalna (Kwaśniewskiego)

Polski naukowiec doktor Jan Kwaśniewski jest jednym z pionierów nauki o zdrowym odżywianiu się. Już w roku 1968 opublikował założenia diety niskowęglowodanowej, którą nazwał optymalną, a Robert Atkins wydał swoją słynną książkę o żywieniu całe cztery lata później. Szczególnie teraz, prawie 50 lat po wydaniu pierwszej książki doktora Kwaśniewskiego, można docenić zawartą w niej wiedzę, bo późniejsze badania potwierdzają zdecydowaną większość zawartych w niej tez.
trójglicerydy dieta paleo smak Pieter Aertsen

Dieta optymalna (Kwaśniewskiego) – główne założenia:

Według diety optymalnej w naszym pożywieniu proporcje pomiędzy podstawowymi składnikami odżywczymi, czyli białkiem, tłuszczem i węglowodanami, powinny być 1 : 2,5-3,5 : 0,5. Na każdy gram białka ma być około 3 g tłuszczu i pół grama węglowodanów. Więcej o diecie optymalnej polecam poczytać na stronie doktora Kwaśniewskiego.

Czym różni się dieta Kwaśniewskiego od paleo? Tak naprawdę oba sposoby żywieniowe są bardzo podobne i różnic jest niewiele:

  • dieta optymalna ogranicza białko, owoce i wiele warzyw, podczas gdy paleo pozwala na większą swobodę w tym zakresie;
  • żywienie optymalne nie wnika w profile tłuszczów nienasyconych (omega-3 do omega-6 itp);
  • dieta optymalna zabrania głodowania, a paleo poleca czasowe głodówki;
  • dieta paleo wciąż ewoluuje i zmienia się na podstawie najnowszych badań naukowych, tymczasem dieta optymalna prawie się nie zmieniła przez ostatnie kilkadziesiąt lat;

Tę statyczność i brak zmian diety optymalnej uważam za jeden z powodów jej stosunkowo małej popularności. Prace doktora Kwaśniewskiego opublikowane w 1968 były naprawdę odkrywcze i sensacyjne (na swoje czasy), jednakże od tego czasu nauka o żywieniu poszła znacznie do przodu, czego dr Kwaśniewski wydaje się nie zauważać.

Dużo zmian zaszło w nauce o tłuszczach, nauczyliśmy się je prawidłowo rozpoznawać i oceniać ich wpływ na nasze zdrowie. Wiemy, jak ważny jest bilans tłuszczów omega-3 do omega-6 w naszej diecie. Szkoda, że doktor Kwaśniewskie nie modyfikował lekko swojej diety zgodnie ze zdobyczami nauki. Żywienie optymalne zaleca jedzenie wieprzowiny, wędlin, salcesonów itp, a to właśnie współczesna wieprzowina (poprzez nienaturalną paszę świń) ma najmniejszą zawartość zdrowych tłuszczów omega-3. Dieta paleo w tym przypadku stawia większy nacisk na tłuszcz z ryb, których optymalni nie polecają ze względu na dużą ilość białka.

Zobacz też nasze wskazówki odnośnie mięsa: Mięso – zdrowie, pieniądze, sumienie oraz ryb: Ryby a rtęć.

Nie widziałem w publikacjach doktora Kwaśniewskiego wielu wzmianek o ewolucji naszego gatunku, o naszym odżywianiu przez setki tysięcy lat paleolitu, a wydaje się to być kluczowe dla zrozumienia związków między naszym pożywieniem i zdrowiem. Wydaje mi się, że nasi przodkowie sprzed rewolucji agrarnej przekraczaliby normy białka z diety optymalnej, nie ma w końcu na świecie chyba zwierząt, które miałyby „optymalne” proporcje białka do tłuszczu, a już na pewno nie było ich na sawannie, gdzie nasz gatunek ewoluował.

Tak samo w świetle historii Homo Sapiens błędny wydaje się zakaz głodowania. Nasi przodkowie przez większość czasu byli głodni i gdyby to miało wyniszczający wpływ na ich organizmy, to byśmy nie przetrwali jako gatunek. Współczesna nauka pokazuje wiele pozytywnych aspektów głodówek i postów. Dieta Kwaśniewskiego nakłada także dość rygorystyczne normy przyjmowanych węglowodanów, choć większość z nas spokojnie radzi sobie z większymi dawkami (czytaj więcej: Ile jeść węglowodanów?)


Mimo wszystko trzeba docenić polski wkład w nauki o żywieniu. Jak na rok 1968 dieta optymalna była wielką rewolucją. Książki Jana Kwaśniewskiego zostały przetłumaczone na wiele języków (w tym angielski) i nawet teraz, po tylu latach, doktor Kwaśniewski ma swoich naśladowców na całym świecie. Pomimo pewnych niedoskonałości diety optymalnej przeciętnemu zjadaczowi chleba wciąż przyniesie ona zdecydowanie więcej korzyści niż strat, o ile tylko nie przesadzi z ilością białka.

Podyskutuj o diecie Kwaśniewskiego i paleo: polskie forum paleo. Zadaj pytanie albo podziel się swoimi doświadczeniami i pomóż innym!

Chcesz dostawać informacje na maila o nowych postach na stronie PaleoSMAK? Nie spamujemy, szanujemy prywatność i zawsze możesz się wypisać.


Czytaj więcej: Co to jest dieta paleo? | Paleo dla początkujących | Żywieniowe fakty i mity | Dieta na… | Co jedli nasi przodkowie i skąd to wiemy? | Jak długo żyli nasi przodkowie? | Czy dieta paleo jest dietą odchudzającą? | Rak żywi się cukrem | Zboża szkodzą | Węglowodany tuczą a nie tłuszcz | Paleo dla dzieci? | Styl życia paleo

20 myśli nt. „Dieta optymalna (Kwaśniewskiego)”

  1. A czym są "wrodzone zaburzenia funkcjonowania organizmu"? Coś genetycznego? Dzisiaj na genetykę zwala się wszystko, a przecież takie zaburzenia genetyczne powstają przez pokolenia. To nie jest wirus, co nagle się pojawia. Nie wierzę. Tym bardziej, ze to stwierdzenie jest bardzo ogólne… Wiem natomiast, że często "wiedząc" że ogólnie odżywiamy się dobrze lubimy sobie pofolgować i wtedy zaliczamy poważne wpadki. Bo najczęściej faktycznie ta dieta nie jest do końca taka jak być powinna. Trzeba także brać pod uwagę "rozwój" przemysłu spożywczego w kierunku chemizacji potraw. Dzisiaj mnóstwo ludzi ignoruje konserwanty ("bo one są wszędzie"), a przecież one niszczą bakterie (dlatego jedzenie się nie psuje), ale jak je zjemy to robią to samo spustoszenie w naszej florze bakteryjnej. Jak nie chorować? Hodowla świń, ryb? Ile ryb nie hodowanych trafia dzisiaj na nasze stoły??? Może 5% – jak mamy znajomości z kimś, kto pływa i łowi. A w hodowlach muszą rosnąć, a nie być zdrowe. Szczerze, wole "zalać się" śmietaną, która mam od znajomego hodowcy niż ryzykować kupowanie tych, z nieznanego źródła, albo pozbawionych wszystkiego, co zdrowe . (Jogurt "naturalny" z mleka w proszku i odtłuszczonego, zagęszczony gumą, tym mlekiem, czy żelatyną i dosładzany syropem glukozowo-fruktozowym, albo innym słodzikiem chemicznym. Nie spotkałem krowy dającej "odtłuszczone mleko w proszku". Trzeba szukać, by być w miarę zdrowym. i sprawdzać w literaturze przede wszystkim naukowej. No i czytać etykiety i to uważnie.

  2. Dużo ludzi, którzy odżywiali się długimi latami optymalnie umarło w ostatnim czasie na raka. Dieta ta jest niezdrowa dla człowieka.

  3. To prawda, że współcześnie świnie są karmione różnie. No chyba, że ktoś ma dostęp do pewnego źródła mięsa. Ale ryby ze względu na poziom zanieczyszczenia wielu wód (rtęć, itd.) też nie należą do zdrowych. Szczególnie te żyjące wiele lat, np. tak modny dzisiaj tuńczyk. Już nie wspomnę o hodowlach (o… wspomniałem 🙂 ) Np. większość dostępnych na rynku łososi z nich pochodzi.
    Poza tym nie sądzę, żeby człowiek paleolitu dokonywał bilansu tłuszczów omega 3 i 6 w swojej diecie. Po prostu się nie przeżerał, chyba, że bardzo rzadko, jak upolował coś większego 😉

  4. Żywienie PALEO to bardziej model odżywiania wojownika .
    Odżywianie OPTYMALNE – to model odżywiania KAPŁANA- a powyższą kwestię mocno akcentuje JK w swoich publikacjach . Rozróżnia dietę KAPŁANA , AGRESYWNEGO WOJOWNIKA oraz POSŁUSZNEGO SŁUGI .
    Odżywianie OPTYMALNE- Ryb nie poleca się nie ze względu na samą ilość białka ale na jego niższą wartość biologiczną .
    Odżywianie OPTYMALNE -Podkreśla że niepotrzebną stratą energii jest tworzenie mechanizmów przetwarzajacych żywność o niższych wartościach i mniejszej koncentracji składników.
    Odżywianie OPTYMALNE dzis faktycznie nie jest proste -jak słusznie zauważono , ale jest wykonalne .
    Odżywianie OPTYMALNE. Można je dostosowac do swoich potrzeb i zgodnie ze swoją wiedzą . Polecam zapoznać sie dokładnie z kilkoma modelami odżywiania jak Paleo, Optymalna czy Ketogeniczna i wyciągnąć własne wnioski . Im szersze spojrzenie i rozleglejsza wiedza -tym lepsze efekty naszych działań . Człowiek całe życie się uczy – kawał dobrej roboty – pozdrawiam.

  5. Drobne sprostowanie. Doktor zaleca krótkie głodówki dla ludzi ochudzających się, potępia długie posty i głodzenie na siłę się. Zatem krótkie posty tak, długie głodzenie się po kilka dni nie.

    A Omega-3 na tej diecie nie brakuje. Wbrew pozorom nie trzeba niewiadomo ile tego kwasu. Wystarczające ilości są w jajkach i w innych tłuszczach. Raz na jakiś czas ryba nie zaszkodzi, ale nie jest konieczna. Na Paleo mało jest jajek. Optymalni jedzą po 5-10 żółtek dziennie.

    1. Dzięki za komentarz. Paleo nijak nie ogranicza jajek. A na diecie Kwaśniewskiego nie tyle brakuje omega-3, co jest zdecydowanie za dużo omega-6.

  6. Bardzo mnie zastanawia jedna kwestia… otóż ojciec mojej przyjaciółki od ok. 20 lat żywił się zgodnie z zaleceniami dra Kwaśniewskiego. W listopadzie trafił do szpitala z ostrym zapaleniem trzustki i niedrożnymi jelitami. Jego trzustka sprawna była w 20% i spędził miesiąc w szpitalu na diecie lekkostrawnej, teraz jego trzustka częściowo odzyskała sprawność, ale wg lekarzy musi „uważać” na swoje jedzenie jeszcze przez 2 miesiące. Skąd mogły wziąć się te dolegliwości? Martwi mnie to tym bardziej w świetle powiązań paleo z dietą optymalną. Pozdrawiam

    1. Mimo wszystko dieta optymalna to dość szerokie pojęcie. Ten pan mógł być uczulony/nadwrażliwy na kazeinę i mógł jej jeść za dużo, mogło też być dużo innych przyczyn. Ciężko tak stwierdzić nie mając żadnych danych. Dieta paleo nie powinna nikomu zaszkodzić, nie słyszałem o żadnym takim przypadku.

    2. Mój zaufany lekarz jakiś czas temu nakreślił mi przyczyny takich sytuacji, jak ta z udziałem ojca twojej koleżanki. Otóż, według tego, co powiedział mi ten lekarz, wiele osób cierpi z powodu wrodzonych zaburzeń funkcjonowania organizmu, często nie zdając sobie z tego sprawy. Podał przykład zaburzeń krzepliwości krwi i zbyt dużą podaż jakiegoś (nie pamiętam niestety, jakiego) składnika w pokarmie, co doprowadzić może do kryzysu zdrowotnego. Szacuje się, że około 30% populacji ma jakieś wrodzone zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu.
      Nic więcej niestety nie wiem, bo ten temat został przez lekarza ledwie nakreślony, nigdzie też nie szukałem czegoś bardziej konkretnego. Na pewno jednak powyższe informacje dają do myślenia.

    3. Zapomniałem w swym komentarzu dopisać zdanie o tym, że jeśli komuś z zaburzeniami zaaplikuje się którąś z diet, to prawdopodobne jest, że trafi ona w słaby punkt (tj. w tę dysfunkcję organizmu) i przyczyni się do uszczerbku na zdrowiu. Dotyczy to chyba wszystkich diet i nawyków żywieniowych, różni ludzie są podatni na różne diety.

    4. Spośród tych, których spotkałem i którzy przedstawiali się jako „optymalni”, prawdziwie stosujących dietę było może 30%. Reszta oszukiwała, nie tyle otoczenie, co samych siebie.
      Obżarstwo, alkohol, za dużo białka, za mało węgli. To najczęstsze błędy.

  7. Pierwsze wersje ŻO wcale nie wykluczały mąki, często pojawiała się w przepisach w Książce Kucharskiej, potem jakoś to zniknęło. Kwaśniewski bardzo często zaleca nabiał, tutaj jest chyba największa rozbieżność. No i bardzo dużo tłuszczu w stosunku do białka, w naturze tak tłuste zwierzęta nie występują, dlatego często posiłek optymalny to boczek polany smalcem i śmietaną. Pomysł dobry ale chyba nie do końca trafiony. Niemniej w Polsce optymalnych jest dużo

      1. Zrób sobie chleba z margaryną. Na to „wędlinkę” sojową. Na deser kawał ciasta. Może być? Nie?
        To ty jedz sobie po swojemu, a ja będę jadł to co chcę. Wolny kraj.

Dodaj komentarz

Twój adres nie zostanie opublikowany. Pola wymagane są oznaczone symbolem *

Dieta paleo po polsku i styl życia dla dzieci i dorosłych